Barkod (veya bar kod), bilginin makineler tarafından okunabilir şekilde görsel olarak bir yüzey üzerinde sunulmasıdır. Orjinal olarak barkod, veriyi paralel çizgilerin genişlikleri ve boşlukları arasında saklardı, ama günümüzde noktasal şekiller, iç içe daireler ve görüntü içinde gizli şekiller gibi farklı türlerde de görülebiliyorlar.

Barkod, barkod okuyucu olarak da adlandırılan optik okuyucular ile okunabilir veya özel yazılımlarla görüntü içinden taranabilir. Barkod bilgisayara veri girişinin doğruluğunu ve hızını artıran Otomatik Tanıma Veri Toplama (OT/VT) uygulamalarında geniş bir kullanım alanı bulmaktadır.

Geleneksel olarak barkod kodlaması sadece rakamları sembolize ederken, yeni sembolojiler tüm ASCII karakter setine büyük harf ve daha fazlasını eklemiştir. Basit barkodların ihtiyaç duyduğu alana daha fazla bilgi sığdırma gereksinimi çizgiler yerine kare hücreleri içeren (bir tür İki boyutlu barkod) matrix kodların geliştirilmesine sebebiyet vermiştir. İçiçe kodlar iki boyutlu ve tek boyutlu kodların karışımıdır ve geleneksel tek boyutlu sembolojiyi birden fazla satır içerecek şekilde bir çerçeve içinde yeniden boyutlandırma işlemidir.

Kullanım   :  20. Yüzyıldaki keşfinden beri, barkodlar -özellikle UPC- yavaşça modern uygarlığın önemli bir parçası oldu. Kullanımları çok genişledi ve barkodların arkasındaki teknoloji sürekli gelişti. Bazı modern barkod uygulamaları şunlardır:

• Manav reyonu, ürün reyonundan alınan tüm ürünler ve perakende ürünler üzerinde barkod vardır. Bu bir mağazadaki çok sayıda ürünün kolayca takip edilmesine yardımcı olur, ayrıca (mağaza hırsızları artık ucuz bir ürünün etiketini daha pahalı bir ürün etiketi ile kolayca değiştiremediği için) mağaza hırsızlığını azaltır. Barkodun uygulanmasından beri hem tüketiciler hem de perakendeciler üretilen tasarruftan faydalanmaktalar.

• Araba kiralama şirketleri araba tamponu üzerindeki barkodlar ile arabalarını takip etmekteler.

• Havayolları kayıp ihtimalini azaltmak için yolcu bagajlarını barkod ile takip ediyor.

• Yakın zamanda araştırmacılar böceklerin eşleşme alışkanlılarını takip edebilmek için her arının üzerine minik barkodlar yerleştirdiler.

• Nükleer atıkların hareketleri barkodlu bir döküm sistemi ile kolayca takip edilebilir.

• Daha da yakın zamanda barkodlar insanlar üzerinde görülmeye başlandı. Moda tasarımcıları modelleri üzerine barkod ekleyerek moda şovlarını koordine etmeye yardımcı oluyorlar. Kodlar her modelin ne giyeceğine ve ne zaman podyuma çıkacağına karar veren bilgiler taşımaktadır.

• 1990'ların sonlarında Tokyo’da, liseli kızlar arasında barkod şeklinde dövme ile ilgili bir akım vardı.

• Barkodlar portre üretmek için de kullanıldı.

Barkod Teknolojisi   :  Tek boyutlu barkod ikili bir koddur (1’ler ve 0’lar). Çizgi ve boşluklar değişen kalınlıklarda olurlar ve farklı birleşimlerde basılırlar. Okunabilme için, iyi bir baskı ve çizgi ve boşluklar arasında yeterli karşıtlık olmalıdır. Tarayıcılar kodları okumak için farklı teknolojiler kullanır. En genel iki teknoloji lazer ve kameradır. Tarayıcılar, birçok süpermarket kasasında olduğu gibi sabit veya döküm takibinde kullanıldığı şekilde el-tipi cihazlar olabilir.

Uğursuz başlangıcına rağmen, barkod birçok ve farklı uygulamada farkedilir bir başarı kazanmıştır. İlk başarılı barkodlardan olan ve Dr. David Allais tarafından geliştirilen Code 39, lojistik ve savunma sanayi uygulamalarında geniş bir uygulama alanı bulmuştur. Code 39 daha yeni barkodlara göre daha az karmaşık olmasına rağmen bugün hala kullanımdadır. Code 128 ve Interleaved 2 bazı niş pazarlarda başarı kazanmış diğer kodlardır.

Evrensel ürün kodu  : Barkodların en iyi bilinen ve en yaygın kullanımı tüketici ürünlerindedir. Evrensel Ürün Kodu, veya U.P.C., bir tanedir çünkü kullanıcıları tarafından geliştirilmiştir. Birçok teknolojik yenilik önce bulunur sonradan bu yeniliğe uygun bir ihtiyaç belirlenir. U.P.C. 1970'lerin başında Amerikan meyve-sebze sektörünün belirlediği bir ihtiyaca cevap vermiştir.

Sebze-meyve reyonlarındaki işlemleri otomatik hale getirmenin işçilik maliyetlerini azaltacağı, stok kontrolünü geliştireceği, işleri hızlandıracağı ve müşteri hizmetlerini geliştireceğine inanan, hem üreticileri hem de süpermarketleri temsil eden altı tane endüstri birliği endüstri liderlerinden oluşan bir komite kurdu. İki yıl süren çalışmalar Nisan 1, 1973 tarihinde Evrensel Ürün Kodunun ve U.P.C. barkod sembolojisinin anons edilmesi ile sonuçlandı. U.P.C. ticari olarak kendini ilk defa Haziran 1974'te Troy, Ohio'daki Marsh'ın Süpermarketinde bir Wrigley's sakız paketi üzerinde gösterdi.

Sebze - meyve endüstrisi komitesinin yürüttüğü ekonomik çalışmalar 1970'lerin ortalarında okuma yöntemiyle sektörde 40 milyon dolardan fazla bir tasarruf yapılacağını öngörmüştü. Bu rakamlara o zaman diliminde ulaşılamadı, barkod okuma yönteminin öldüğünü söyleyenler bile oldu. Üreticilerin barkodlu etiketleri hemen kullanmaya başlamalarına rağmen barkodun faydası pahalı tarayıcıların çok sayıda perakendeci tarafından kullanılmasını gerektiriyordu. Hiçbiri ilk olmayı istemiyordu ve Business Week'in yayınladığı "Başarısız Süpermarket Tarayıcısı" makalesinde olduğu gibi sonuçlar ilk birkaç yıl umut verici görünmüyordu.

Sembolojiler   :  Mesajlar ve barkodlar arasındaki ilişki semboloji olarak adlandırılır. Bir sembolojinin özelliği mesajdaki rakam/karakterlerin ve başlangıç bitiş işaretlerinin çizgi ve boşluklar halinde tek tek kodlanması, barkoddan önceki ve sonraki gerekli boş alanın boyutu ve bir kontrol karakterinin hesaplanmasını içerir.

Tek boyutlu sembolojiler genel olarak iki özelliğe göre sınıflandırılır:

• Sürekli veya ayrık: Sürekli sembolojilerde karakterler arka arkaya yer alır, bir tanesi boşlukla biterse diğeri çizgi ile başlar veya tersi. Ayrık sembolojilerde ise karakterler çizgi ile başlar ve biter; Kod bitimi gibi algılanmadığı sürece aradaki boşluk ihmal edilir.

• İki-genişlikli veya çoklu-genişlikli: İki-genişlikli sembolojilerde çizgi ve boşluklar geniş ve dardır; geniş bir çizginin ne kadar geniş olduğu o sembolojinin geniş çizgiler ile ilgili tanımına uyduğu sürece önemli değildir (genelde dar çizginin iki veya üç katı kadar daha geniş). Bir çok çoklu-genişlikli sembolojilerdeki çizgi ve boşluklar modül denen temel bir genişliğin katlarıdır; böyle kodlar genellikle 1, 2, 3, ve 4 modül genişliği kullanırlar.

İçiçe kodlar tek boyutlu bir sembolojinin yatayda birkaç defa tekrarlanması ile oluşur.

İki boyutlu sembolojiler çok çeşitlidir. En genel olanı kare veya nokta şekilli modülleri bir tablo şeklinde gösteren matriks kodlardır. İki boyutlu sembolojiler başka görsel şekillerde de olabilirler. Dairesel şekillerin yanında, farklı boyut veya şekillerdeki modül dizilerini kullanıcının belirlediği bir görüntünün içine gizleyerek (örneğin DataGlyph) steganografiyi kullanan birçok iki boyutlu semboloji de vardır.

Tarayıcı/semboloji etkileşimi   :  Tek boyutlu sembolojiler, barkod boyunca doğrusal bir ışın demetini hareket ettirerek barkodun açık-koyu alanlarını algılayan bir laser okuyucu tarafından okunacak şekilde optimize edilmiştir.

İçiçe sembolojiler de barkod boyunca birden fazla geçiş yapabilen laser tarayıcılar için optimize edilmişlerdir.

İki boyutlu sembolojiler tüm sembolojisi kapsayan bir tarama şekli olmadığı için laser tarafından okunamazlar. Bu tür sembolojiler resim yakalayan kameralı cihazlar tarafından taranmalıdır.

Tarayıcılar (barkod okuyucular)  : En eski ve hala en ucuz barkod tarayıcıları sabit bir ışık kaynağı ve barkod boyunca hareket ettirilen bir adet fotosensör ile yapılır. Daha sonra yapılan bir tasarım, "lazer tarayıcı", barkod boyunca lazeri tarayan poligonal ayna veya galvanometreye monte edilen ayna kullanır -- aslında sadece bir adet düz çizgi içerir, ama barkodları her açıdan okuyabilmek için karmaşık şekillerde görülür.

1990'ların sonlarında bazı barkod okuyucu üreticileri hem tek boyutlu hem de iki boyutlu barkodları okumak için sayısal kameralarla çalışmaya başladı. Bu teknoloji günümüzde mükemmel hale geldi ve şimdilerde çoğu uygulamada laser tarayıcıları performans ve güvenilirlik açısından geride bırakıyor.

Yakın zamanda, mağaza raflarından alabileceğiniz sayısal kameralar hem tek hem de iki boyutlu barkodları okuyacak yeterli çözünürlüğe ulaştı. Artan şekilde firmalar barkod tarama yazılımlarını kameralı telefonlara adapte etmenin yollarını arıyor. Ancak, kameralı telefonların optikleri endüstriyel tarayıcılar için optimize edilmiş standart kodlara yeterince uygun değil. Sonuç olarak mobil kullanım için renk kodu ve mCode gibi yeni kodlar tasarlanmakta.

Kod doğrulayıcı (barkod kontrolü)    :  Bar kod doğrulayıcı, birincil olarak barkod basılan ama tedarik zincirindeki tüm firmaların bar kod kalitesini test edeceği iş sahalarında kullanılmaktadır. Barkodun tedarik zincirindeki herhangi bir tarayıcı tarafından okunabilmesini garantilemek çok önemlidir. Perakendeciler uyumlu olmayan barkodlar için yüksek meblağlı cezalar vermektedir. Bar kod doğrulayıcılar bir tarayıcı gibi çalışmaktadır ama sadece bar kodu çözümlemek yerine, bir doğrulayıcı 8 çeşit test uygulamaktadır. Her test sonucuna 0.0-4.0 (F-A) arasında bir değer verilmektedir ve bu testlerin en düşüğü tarama değeri olarak alınmaktadır. Birçok uygulama için 2,5 (C) değeri kabul edilebilir en alt değerdir.

Bar kod doğrulayıcı standartları

• Orjinal Amerikan barkod kalite özellikleri ANSI X3.182'dir

• Şu anki uluslararası barkod kalite özellikleri (tek boyutlu kodlar için) ISO15426–1 ve (iki boyutlu kodlar için) ISO15426–2 'dir.

• Barkod doğrulayıcıları (tek boyutlu bar kod doğrulayıcı uyumluluk standardı) ISO 15426–1 veya (iki boyutlu bar kod doğrulayıcı uyumluluk standardı) ISO 15426–2 ile uyumlu olmalıdır.

Bar kod doğrulayıcı üreticileri:

• RJS/Printronix (tek boyutlu)

• Hand Held Products (tek boyutlu)

• Webscan (tek ve iki boyutlu)

• Auto ID Solutions (iki boyutlu)

• Stratix (tek boyutlu)

• Axicon (tek boyutlu)

 Barkod kullanmanın faydaları

Satış noktası (POS) yönetiminde, barkod kullanımı önemli konular ile ilgili çok detaylı güncel bilgi sağlayarak kararların daha hızlı ve güvenilir şekilde alınmasına imkân vermektedir. Örneğin:

• Hızlı satılan ürünler çabucak belirlenir ve müşteri talebini karşılamak üzere yeniden spariş edilir,

• Yavaş satılan ürünler belirlenir ve istenmeyen stok oluşumu engellenir,

• Bir ürünün mağaza içinde yer değişimi takip edilebilir ve hızlı satılan ve daha kârlı ürünler en iyi yerlere yerleştirilir,

• Geçmiş bilgiler dönemsel değişimleri kesin bir doğrulukla tahmin etmek için kullanılabilir.

Bar kod tarayıcıları ayrıca düşük maliyetlidir ve çok doğru okuma yapar. Sadece 1/100000 giriş yanlış olur.

 Barkod tipleri  :

Tek boyutlu barkodlar

İçiçe barkodlar

 İki boyutlu barkodlar

Matrix kodu, iki boyutlu barkod olarak da bilinen kod, bilgiyi iki boyutlu temsil etme yöntemidir. Tek boyutlu barkoda benzer ama daha fazla temsil kapasitesi vardır.